Fort 4 Mortsel

Fort 4 maakt deel uit van 19e-eeuwse fortengordel rond Antwerpen en is een tot de verbeelding sprekende locatie. Het betreft een stervormig domein van ongeveer 25 hectare, dat bestaat uit een omwaterd verdedigingsbolwerk, waarvan de militaire constructies en gebouwen nagenoeg integraal bewaard zijn gebleven, doch grotendeels in onbruik en verval zijn geraakt. De historische delen werden beschermd als monument in 1984. In 2000 verliet het Belgisch Leger het fort en werd het domein verworven door de stad Mortsel. Vandaag wordt het fort voornamelijk gebruikt als park en natuurdomein.

Het fort is van groot belang voor de stad en staat al jaren te verkommeren. De stad Mortsel maakt reeds sinds de verwerving van het fort plannen om deze site te herbestemmen en op te waarderen, doch een doorgedreven aanpak en uitvoering van de noodzakelijke restauratie is tot op vandaag uitgebleven. In 2014 werd een masterplan opgemaakt, op basis waarvan een meerjarenfinanciering werd aangevraagd en verkregen. Deze werd echter niet tegengetekend door de stad, gezien gebrek aan begrotingsruimte voor het eigen aandeel.

Einde 2016 voerde de stad parallel gesprekken met de Vlaamse Erfgoedkluis en de vzw Kempens Landschap met betrekking tot de aanpak van de restauratie en herbestemming van het fort. De vaststelling van de complementariteit van beider activiteiten leidde tot een samenwerking tussen drie partijen.

Op 3 oktober 2017 werd een intentieovereenkomst afgesloten tussen de Stad Mortsel, vzw Kempens Landschap en de Vlaamse Erfgoedkluis om een gemeenschappelijk voortraject te lopen waarin enerzijds een meerjarenpremiedossier wordt aanvraagd en anderzijds restauratie- en herbestemmingsopties worden onderzocht.

De overeenkomst voorziet in de intentie tot het afsluiten van een definitieve participatieve of contractuele samenwerking voor de gefaseerde restauratie, herwaardering en activering van het fort.

Voor een nieuwe economische bestemming zal via een marktprocedure een private partner worden aangetrokken die instaat voor de exploitatie van de site, teneinde de lasten en de verplichtingen voor de lokale overheid te minimaliseren.

 

De Vlaamse Erfgoedkluis zal in het voortraject een haalbaarheidsstudie uitwerken, met het oog op een coïnvestering en mezzaninefinanciering voor een projectvennootschap in het kader van de definitieve samenwerking.

 

Het project betreft een samenwerking met enerzijds de stad Mortsel, als eigenaar van het fort, en anderzijds vzw Kempens Landschap, die optreedt als proces- en projectmanager voor de realisatie van het project en de opwaardering van het landschap.